Những năm qua, Ninh Bình đã thực hiện hiệu quả các đề án, chính sách dân tộc, đời sống vật chất và tinh thần của đồng bào dân tộc thiểu số được nâng lên, từng bước xóa đói giảm nghèo, ổn định cuộc sống.

Trên địa bàn tỉnh Ninh Bình hiện có 30.561 người dân tộc thiểu số (chiếm khoảng 3% dân số toàn tỉnh), sinh sống chủ yếu ở các thôn, bản thuộc 07 xã của huyện Nho Quan và thôn Khánh Ninh, xã Yên Sơn, thành phố Tam Điệp¹. Trong những năm qua, Tỉnh ủy, Hội đồng nhân dân, Ủy ban nhân dân tỉnh Ninh Bình đã tập trung mọi nguồn lực đầu tư phát triển kinh tế - xã hội cho vùng có đồng bào dân tộc thiểu số sinh sống. Nhờ đó, đời sống vật chất và tinh thần của Nhân dân đã có nhiều khởi sắc.

Triển khai đồng bộ các chính sách

Trong những năm qua, tỉnh Ninh Bình đã triển khai thực hiện nghiêm túc các chương trình, dự án của Trung ương kết hợp với chính sách đặc thù của tỉnh để phát triển tương đối toàn diện vùng đồng bào dân tộc thiểu số. Tỉnh ủy, Hội đồng nhân dân, Ủy ban nhân dân, Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam tỉnh đã quan tâm lãnh đạo, chỉ đạo công tác dân tộc, ban hành nhiều văn bản lãnh đạo, chỉ đạo xây dựng các chương trình, dự án, kế hoạch hướng tới việc xây dựng cơ sở hạ tầng, thực hiện các chính sách an sinh xã hội, chăm lo đời sống vật chất, tinh thần của đồng bào, bảo đảm phù hợp với đặc điểm, nhu cầu của từng địa phương, từng dân tộc.

Hội đồng nhân dân tỉnh đã ban hành nhiều Nghị quyết quy định chính sách đặc thù nhằm hỗ trợ kịp thời cho các đối tượng yếu thế trong xã hội như Nghị quyết số 23/2020/NQ-HĐND ngày 27/5/2020 quy định chính sách hỗ trợ các đối tượng thuộc hộ nghèo có thành viên là người có công với cách mạng trên địa bàn tỉnh Ninh Bình; Nghị quyết số 130/2021/NQ-HĐND hỗ trợ một số người thuộc hộ nghèo, hộ cận nghèo theo chính sách đặc thù của tỉnh, ngoài các đối tượng được hưởng trợ cấp hàng tháng theo quy định tại Nghị định số 20/2021/NĐ-CP của Chính phủ; Nghị quyết số 07/2023/NQ-HĐND về việc sửa đổi, bổ sung một số điều của Quy định ban hành kèm theo Nghị quyết số 130/2021/NQ-HĐND ngày 10/12/2021 của Hội đồng nhân dân tỉnh Ninh Bình ban hành quy định mức chuẩn trợ giúp xã hội, mức trợ giúp xã hội và hỗ trợ một số đối tượng có hoàn cảnh khó khăn trên địa bàn tỉnh Ninh Bình chưa được quy định tại Nghị định số 20/2021/NĐ-CP ngày 15/3/2021 của Chính phủ; Nghị quyết số 43/2023/NQ-HĐND ngày 10/3/2023 của HĐND tỉnh quy định chính sách hỗ trợ xây dựng, sửa chữa nhà ở cho hộ nghèo trên địa bàn tỉnh Ninh Bình giai đoạn 2023-2025…

Ủy ban nhân dân tỉnh ban hành các Chương trình, Đề án, Kế hoạch để triển khai thực hiện Nghị quyết số 12/NQ-CP ngày 15/02/2020 của Chính Phủ và Quyết định số 1162/QĐ-TTg ngày 13/7/2021 của Thủ tướng Chính phủ phê duyệt Chương trình phát triển thương mại miền núi, vùng sâu, vùng xa và hải đảo; Nghị quyết số 10/NQ-CP ngày 28/01/2022 của Chính phủ ban hành Chiến lược công tác dân tộc giai đoạn 2021 - 2030, tầm nhìn đến năm 2045; Quyết định số 1719/QĐ-TTg ngày 14/10/2021 của Thủ tướng Chính phủ phê duyệt Chương trình mục tiêu quốc gia phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi giai đoạn 2021 - 2030, giai đoạn I: từ năm 2021 đến năm 2025 và các Đề án, Dự án, Chương trình của các Bộ, ngành...

Cùng với việc thực hiện các chính sách từ Trung ương, tỉnh Ninh Bình cũng đã tăng cường bố trí nguồn lực địa phương, cùng với nguồn lực từ Trung ương đẩy mạnh thực hiện các chính sách dân tộc trên địa bàn. Đồng thời, các cấp ủy đảng, chính quyền cùng với các cơ quan thông tấn, báo chí đã làm tốt công tác tuyên truyền, động viên đồng bào dân tộc thiểu số phát huy tinh thần tự lực, tiềm năng sẵn có của địa phương để phát triển kinh tế; khuyến khích các doanh nghiệp đầu tư phát triển sản xuất ở vùng đồng bào dân tộc thiểu số...

Chuyển biến tích cực trong đời sống đồng bào dân tộc thiểu số

Với sự lãnh đạo sát sao của cấp ủy, sự chỉ đạo quyết liệt của chính quyền từ tỉnh đến cơ sở trong thực hiện chính sách dân tộc, đời sống của vùng có đồng bào dân tộc thiểu số sinh sống nói chung và chất lượng cuộc sống của đồng bào dân tộc thiểu số nói riêng có nhiều chuyển biến tích cực. Tính đến hết năm 2023, thu nhập bình quân đầu người của tỉnh Ninh Bình đạt 63,96 triệu đồng/năm; thu nhập bình quân đầu người vùng đồng bào dân tộc thiểu số trên địa bàn tỉnh đạt 60 triệu đồng/năm; tỷ lệ hộ nghèo vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi khoảng 2,95%, cận nghèo khoảng 3,58%, tỷ lệ hộ nghèo, cận nghèo người dân tộc thiểu số trong tổng số hộ nghèo vùng đồng bào dân tộc thiểu số tương ứng là 65,3% và 57,87%.

Việc phát triển hệ thống thiết chế văn hóa, thể thao cơ sở cũng được đẩy mạnh. 100% xã, các thôn, xóm, làng vùng đồng bào dân tộc thiểu số trên địa bàn tỉnh có Nhà văn hóa gắn liền với khu thể thao, sân thể thao đơn giản. Đặc biệt, tỉnh đã ưu tiên đầu tư, xây dựng, sửa chữa và phục dựng lại 10 nhà sàn truyền thống làm nơi sinh hoạt văn hoá cộng đồng của đồng bào dân tộc Mường. Phong trào văn hóa, văn nghệ, thể dục - thể thao cơ sở ngày càng phát triển, các tổ, đội văn nghệ, thể thao được thành lập và tổ chức sinh hoạt thường xuyên, góp phần khai thác, bảo tồn các làn điệu dân ca, dân vũ, các diễn xướng dân gian truyền thống, tạo sân chơi lành mạnh cho mọi người và bồi dưỡng năng khiếu cho thanh, thiếu niên.

Phong trào xây dựng khu dân cư văn hóa được các cấp, các ngành quan tâm lãnh đạo, chỉ đạo, cùng với sự tham gia tích cực của các cấp chính quyền và sự hưởng ứng nhiệt tình của đông đảo các tầng lớp nhân dân. Đã có 74/80 thôn, bản thuộc các xã có đông đồng bào dân tộc thiểu số sinh sống được công nhận thôn, bản văn hóa (đạt 92,5%). Trong đó, có 05/07 xã vùng dân tộc thiểu số có 100% thôn, bản được công nhận là làng văn hóa.

Công tác giáo dục luôn được quan tâm tại vùng đồng bào dân tộc thiểu số, chất lượng giáo dục ngày càng nâng cao, cơ sở vật chất trong hệ thống giáo dục được tăng cường, đặc biệt là đối với trường Trung học phổ thông Dân tộc Nội trú. Công tác chăm sóc sức khỏe được quan tâm, nâng cao chất lượng khám chữa bệnh cho Nhân dân. Đến thời điểm hiện tại, số trạm trạm y tế ở các xã vùng đồng bào dân tộc thiểu số có bác sĩ là 07/07 trạm, đạt tỷ lệ 100%; tỷ lệ thôn, bản có cán bộ y tế là 90/90 thôn, đạt 100%; tỷ lệ hộ dân tộc thiểu số sử dụng nước sạch hợp vệ sinh là 93,8%; tỷ lệ hộ dân tộc thiểu số sử dụng hố xí hợp vệ sinh là 100%.

Với sự quan tâm đặc biệt của Đảng, Nhà nước và địa phương, đời sống vùng đồng bào dân tộc thiểu số trên địa bàn tỉnh đã từng bước được cải thiện; niềm tin của đồng bào các dân tộc đối với Đảng, Nhà nước ngày càng được củng cố. Tính đến tháng 10 năm 2024, 07/07 xã thuộc khu vực I vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi giai đoạn 2021-2025 đã được công nhận đạt chuẩn nông thôn mới (đạt tỷ lệ 100%), trong đó có 2/7 xã (đạt tỷ lệ hơn 28%) được công nhận đạt chuẩn nông thôn mới nâng cao (xã Cúc Phương, xã Văn Phương); có 9/89 thôn, xóm, bản (đạt tỷ lệ 10%) đạt chuẩn thôn kiểu mẫu; có 08 sản phẩm OCOP được công nhận đạt 3 sao trở lên, gồm 02 sản phẩm 4 sao và 06 sản phẩm 3 sao. Hệ thống chính trị vùng dân tộc thiểu số luôn được kiện toàn, củng cố vững mạnh, hoạt động có hiệu lực, hiệu quả; trình độ chuyên môn của đội ngũ cán bộ, công chức làm công tác dân tộc được nâng lên, đáp ứng ngày càng tốt hơn yêu cầu nhiệm vụ trong tình hình mới. Năng lực lãnh đạo và sức chiến đấu của 07/07 Đảng bộ xã vùng đồng bào dân tộc thiểu số ngày càng được nâng lên; công tác quản lý, điều hành của chính quyền tiếp tục có nhiều tiến bộ. Tình hình an ninh chính trị, trật tự an toàn xã hội ổn định, không phát sinh đột xuất, bất ngờ, không hình thành “điểm nóng” về an ninh, trật tự.

Có thể khẳng định, những thành tựu đạt được trong công tác dân tộc của tỉnh Ninh Bình là minh chứng rõ nét cho sự quan tâm của Đảng và Nhà nước đối với đồng bào dân tộc thiểu số, cũng như sự nỗ lực vươn lên không ngừng của đồng bào. Kết quả này tạo tiền đề quan trọng để tỉnh Ninh Bình tiếp tục huy động các nguồn lực tập trung đầu tư, đẩy mạnh các chính sách hỗ trợ, qua đó góp phần củng cố khối đại đoàn kết toàn dân tộc, tạo động lực để đồng bào dân tộc thiểu số phát triển, xây dựng quê hương ngày càng giàu đẹp, văn minh.

Tài liệu tham khảo:

¹ Báo cáo chính trị Đại hội Đại biểu các dân tộc thiểu số tỉnh Ninh Bình lần thứ IV năm 2024.

                                                   Ths Phạm Thị Thanh Xuân

                                               Giảng viên Khoa Xây dựng Đảng