(Ảnh sưu tầm)

Trong tiến trình phát triển của mỗi dân tộc, gia đình luôn được khẳng định là tế bào của xã hội, là nơi nuôi dưỡng, hình thành nhân cách con người, là nền tảng vững chắc của sự phát triển quốc gia. Gia đình Việt Nam từ bao đời nay là nơi hội tụ và lan tỏa những giá trị văn hóa truyền thống tốt đẹp - thương yêu, nhân ái, hiếu nghĩa, thủy chung, đoàn kết. Bước vào thời kỳ công nghiệp hóa, hiện đại hóa và hội nhập quốc tế sâu rộng, cùng với những cơ hội phát triển là không ít những thách thức, khó khăn đối với việc bảo tồn và phát huy bản sắc văn hóa dân tộc. Trong bối cảnh ấy, người phụ nữ Việt Nam - với vai trò “giữ lửa” trong gia đình - tiếp tục khẳng định vị trí quan trọng của mình trong việc gìn giữ và lan tỏa văn hóa gia đình, góp phần xây dựng con người Việt Nam hiện đại, văn minh nhưng vẫn thấm đẫm giá trị truyền thống.

1. Văn hóa gia đình - nền tảng của văn hóa dân tộc

Văn hóa gia đình là tổng hòa các giá trị đạo đức, nhân văn, lối sống, ứng xử và truyền thống tốt đẹp được hình thành, duy trì qua nhiều thế hệ. Gia đình không chỉ là nơi chăm sóc, yêu thương, chia sẻ mà còn là trường học đầu tiên giáo dục con người về nhân cách, đạo đức, tình nghĩa và trách nhiệm. Gia đình Việt Nam từ xa xưa đã thấm nhuần triết lý “tiên học lễ, hậu học văn”, “kính trên, nhường dưới”, “thuận vợ thuận chồng tát biển Đông cũng cạn”. Những giá trị ấy trở thành sợi dây gắn kết các thành viên, hình thành nên sức mạnh nội sinh của dân tộc Việt Nam. Tuy nhiên, trong thời kỳ hội nhập, sự bùng nổ của công nghệ thông tin, mạng xã hội, quá trình đô thị hóa diễn ra mạnh mẽ, cùng với ảnh hưởng của nhiều luồng văn hóa ngoại lai đã khiến cho một số giá trị văn hóa truyền thống đứng trước nguy cơ bị phai nhạt. Nhiều gia đình bị cuốn vào guồng quay mưu sinh, ít có thời gian quan tâm, chia sẻ; con cái thiếu sự định hướng, người trẻ có xu hướng thực dụng, lối sống ích kỉ, cá nhân ngày càng gia tăng...

Trước nguy cơ đó, việc giữ gìn và phát huy văn hóa gia đình trở thành nhiệm vụ quan trọng, có ý nghĩa không chỉ với mỗi mái ấm gia đình, mà còn với sự phát triển bền vững của đất nước. Và ở trung tâm của nhiệm vụ ấy - người phụ nữ giữ vai trò đặc biệt quan trọng.

2. Người phụ nữ - “người giữ lửa” của mỗi gia đình Việt Nam

Từ ngàn đời nay, người phụ nữ Việt Nam luôn là linh hồn của mỗi tổ ấm, là người vun vén, tổ chức cuộc sống, nuôi dưỡng tình yêu thương, kết nối các thành viên trong gia đình. Dù trong thời chiến hay thời bình, dù trong khó khăn hay đủ đầy, họ vẫn âm thầm hi sinh, kiên cường, tận tụy, đảm đang, thủy chung son sắt... là biểu tượng của đức hi sinh và lòng nhân hậu.

Thứ nhất, người phụ nữ là người truyền thụ giá trị đạo đức, lối sống và nhân cách.

Người mẹ, người bà là tấm gương sáng để con cháu noi theo. Qua lời ru, câu hát, cách ứng xử dịu dàng, họ gieo vào tâm hồn con trẻ những bài học đầu tiên về đạo lý làm người – biết yêu thương, biết hiếu kính, biết sống nhân nghĩa, thủy chung. Mẹ dạy con tình yêu quê hương đất nước, lòng biết ơn với những người có công dựng và giữ nước “Ăn quả nhớ kẻ trồng cây”, “Uống nước nhớ nguồn”; mẹ dạy con yêu thương, đoàn kết “Một cây làm chẳng nên non, ba cây chụm lại nên hòn núi cao”; mẹ dạy con đạo lý làm người “Thà chết trong còn hơn sống đục”... Hiện nay, khi xã hội biến đổi nhanh chóng, cần phát huy vai trò của người phụ nữ trong việc định hướng, nuôi dưỡng lý tưởng sống, lối sống lành mạnh, có trách nhiệm, biết phân biệt đúng - sai, thật - giả giữa “biển” thông tin của thời đại số cho những đứa con trong gia đình.

Thứ hai, người phụ nữ là người tổ chức và xây dựng nếp sống văn hóa trong gia đình.

Trong vai trò người vợ, người mẹ, họ biết dung hòa giữa truyền thống và hiện đại, giữa công việc xã hội và trách nhiệm gia đình. Họ là người giữ gìn nề nếp, gia phong, tạo dựng không khí ấm cúng, văn minh, nhân ái trong mỗi bữa cơm, mỗi cuộc trò chuyện, mỗi hành động ứng xử. Một gia đình có người phụ nữ biết sống giản dị, tiết kiệm, tôn trọng, chia sẻ và yêu thương sẽ là nền tảng vững chắc cho sự phát triển của con cái và là “hạt nhân văn hóa” trong cộng đồng.

Thứ ba, người phụ nữ là cầu nối văn hóa giữa các thế hệ.

Trong mọi gia đình Việt, người phụ nữ chính là người duy trì các nghi lễ, phong tục truyền thống - từ ngày Tết, lễ giỗ, đến những tập tục trong đời sống. Chính họ giúp thế hệ trẻ hiểu, trân trọng và tự hào về nguồn cội, tổ tiên, quê hương, đất nước. Họ là “sợi chỉ đỏ” kết nối quá khứ với hiện tại, giúp văn hóa dân tộc không bị mai một trong dòng chảy hội nhập.

Thứ tư, người phụ nữ thời kỳ hội nhập là chủ thể sáng tạo văn hóa mới.

Không chỉ dừng lại ở vai trò gìn giữ, phụ nữ còn là lực lượng tích cực trong sáng tạo và lan tỏa những giá trị mới – tiến bộ, văn minh, nhân văn. Họ là những người tiên phong trong phong trào sống xanh, ứng xử văn minh trên không gian mạng, nuôi dạy con bằng tình yêu thương, tôn trọng bình đẳng giới, gắn kết gia đình bằng công nghệ hiện đại nhưng vẫn giữ hồn Việt trong mỗi hành động nhỏ.

3. Phát huy vai trò “giữ lửa” của phụ nữ trong văn hóa gia đình thời kỳ hội nhập

Để người phụ nữ tiếp tục khẳng định vai trò và phát huy hiệu quả trong việc giữ gìn văn hóa gia đình thời kỳ hội nhập, cần có sự chung tay của toàn xã hội.

Một là, tăng cường công tác tuyên truyền, giáo dục nâng cao nhận thức về vai trò của gia đình và giá trị văn hóa truyền thống. Các cấp ủy, chính quyền, đoàn thể, đặc biệt là Hội Liên hiệp Phụ nữ Việt Nam, cần đẩy mạnh phong trào “Xây dựng gia đình 5 không, 3 sạch”, “Gia đình hạnh phúc”, “Phụ nữ tích cực học tập, lao động sáng tạo, xây dựng gia đình văn minh”. Cần lồng ghép việc giữ gìn văn hóa gia đình trong các chương trình giáo dục, truyền thông, sinh hoạt cộng đồng.

Hai là, tạo điều kiện để phụ nữ phát triển toàn diện.

Khi người phụ nữ có tri thức, có việc làm, có vị thế xã hội và có thời gian chăm lo cho bản thân, họ sẽ đủ năng lực để gìn giữ và lan tỏa văn hóa gia đình một cách bền vững. Cần có chính sách cụ thể hỗ trợ phụ nữ học tập, khởi nghiệp, tham gia vào các hoạt động văn hóa, xã hội, để họ thật sự trở thành chủ thể của quá trình hội nhập.

Ba là, bản thân người phụ nữ phải chủ động đổi mới và hoàn thiện mình.
Phụ nữ thời kỳ mới cần trau dồi tri thức, kỹ năng sống, kỹ năng nuôi dạy con, kỹ năng ứng xử văn hóa, kỹ năng làm việc trong môi trường số. Họ phải biết tiếp thu tinh hoa văn hóa nhân loại một cách có chọn lọc, không hòa tan, không đánh mất bản sắc dân tộc. Một người phụ nữ tự tin, nhân hậu, bản lĩnh sẽ là ngọn lửa sưởi ấm không chỉ gia đình mà cả xã hội.

Bốn là, tăng cường vai trò của cộng đồng trong việc tôn vinh, lan tỏa hình ảnh người phụ nữ Việt Nam thời hội nhập. Các cơ quan báo chí, truyền thông, trường học, tổ chức xã hội cần nhân rộng các tấm gương phụ nữ tiêu biểu - những người vừa giỏi việc nước, đảm việc nhà, vừa giữ trọn nét đẹp văn hóa truyền thống. Qua đó, góp phần lan tỏa hình ảnh người phụ nữ Việt Nam “Tự tin - Tự trọng - Trung hậu - Đảm đang” trong thời đại mới.

Trong dòng chảy hội nhập hôm nay, văn hóa gia đình vẫn luôn là “gốc rễ” của mọi giá trị, là nền tảng của sự phát triển con người và xã hội. Người phụ nữ - với vai trò vừa là người mẹ, người vợ, người công dân - chính là người giữ gìn, phát huy và làm giàu thêm bản sắc văn hóa dân tộc Việt Nam. Giữ gìn văn hóa gia đình không chỉ là trách nhiệm mà còn là niềm tự hào, là nghĩa vụ thiêng liêng của người phụ nữ Việt Nam. Khi mỗi người phụ nữ biết yêu thương, sẻ chia, sống văn minh, nhân hậu, họ không chỉ làm đẹp cho chính gia đình mình mà còn góp phần làm rạng rỡ hình ảnh đất nước, con người Việt Nam trong mắt bạn bè quốc tế. Người phụ nữ Việt Nam hôm nay - dù ở bất cứ vị trí nào - vẫn mãi là “ngọn lửa ấm trong mỗi mái nhà”, là điểm tựa của yêu thương, là người giữ hồn Việt giữa thời hội nhập./.

Ths. Phạm Thị Hương - Giảng viên khoa Xây dựng Đảng