Tóm tắt: Trong truyền thống của người Việt Nam, người Thầy luôn giữ vai trò đặc biệt quan trọng, với tri thức và đạo đức của họ đã góp phần hình thành những thế hệ người dân Việt Nam có đạo đức và năng lực, thúc đẩy xã hội phát triển. Hiện nay, vai trò ấy càng được đề cao, bởi những thầy, cô giáo tâm huyết, giỏi chuyên môn chính là nhân tố quyết định trong đào tạo con người mới xã hội chủ nghĩa. Nghị quyết 71-NQ/TW của Bộ Chính trị về đột phá phát triển giáo dục – đào tạo, coi việc xây dựng đội ngũ nhà giáo là “khâu đột phá” nâng cao chất lượng giáo dục. Trong xu thế hội nhập và phát triển, người thầy hôm nay tích cực rèn luyện đạo đức, chuyên môn, họ sẽ hiện thực hóa khát vọng “những anh hùng vô danh”, đưa giáo dục Việt Nam tiến bước vững chắc góp phần thực hiện được những mục tiêu mà Đảng ta đã đề ra.

Từ khóa: Người thầy trong truyền thống của dân tộc; Rèn luyện, tu dưỡng của người thầy hiện nay.

Trong tâm thức người Việt Nam, hình ảnh người thầy luôn chiếm vị trí thiêng liêng và cao quý. Từ bao đời nay, dân tộc ta vẫn truyền tụng những câu ca dao, tục ngữ thể hiện lòng tôn kính đối với người dạy học: “Không thầy đố mày làm nên”, “Một chữ cũng là thầy, nửa chữ cũng là thầy”, “Muốn sang thì bắc cầu kiều, muốn con hay chữ thì yêu lấy thầy”. Những lời dạy giản dị ấy đã trở thành nền tảng đạo lý của dân tộc - đạo lý tôn sư trọng đạo, đề cao vai trò người thầy trong hành trình xây dựng nhân cách con người Việt Nam.

Nghề dạy học từ lâu được xem là nghề cao quý nhất trong các nghề cao quý, bởi người thầy không chỉ truyền đạt tri thức mà còn gieo mầm đạo đức, nhân cách và lý tưởng sống cho thế hệ trẻ. Trong thời đại hôm nay, khi đất nước ta đang đổi mới mạnh mẽ và hội nhập sâu, rộng, vai trò của người thầy càng được khẳng định rõ hơn. Đội ngũ nhà giáo chính là nhân tố then chốt trong sự nghiệp giáo dục - đào tạo, góp phần quyết định đến chất lượng nguồn nhân lực, tương lai và vận mệnh của dân tộc.

Trải qua hàng nghìn năm lịch sử dựng nước và giữ nước, người thầy luôn là hình mẫu của trí tuệ, đạo đức và lòng nhân hậu. Các bậc hiền triết như Chu Văn An, Lê Quý Đôn, Nguyễn Bỉnh Khiêm, Nguyễn Tất Thành… là biểu tượng sáng ngời về nhân cách, tài năng và tinh thần cống hiến cho sự nghiệp giáo dục nước nhà. Họ không chỉ dạy chữ mà còn dạy người, lấy đạo đức làm gốc, lấy nhân nghĩa làm nền tảng để giáo hóa học trò trở thành những công dân hữu ích cho đất nước.

Người thầy trong truyền thống Việt Nam là người hết lòng yêu nghề, tận tụy với học trò, luôn coi trọng danh dự, lương tâm, giữ gìn khí tiết và tôn vinh đạo lý. Họ là tấm gương sáng để học trò noi theo, là người gieo hạt giống của lòng nhân ái, của niềm tin và khát vọng sống. Từ những lớp học nhỏ trong làng quê xưa đến các mái trường hiện đại hôm nay, hình ảnh người thầy vẫn là biểu tượng bất biến của sự mẫu mực và tận tâm.

Trong thời kỳ công nghiệp hóa, hiện đại hóa và hội nhập quốc tế, nền giáo dục Việt Nam đang đứng trước những cơ hội và thách thức to lớn. Sự phát triển của khoa học, công nghệ, kinh tế thị trường và hội nhập quốc tế đặt ra những yêu cầu mới đối với đội ngũ nhà giáo. Người thầy không chỉ là người truyền đạt kiến thức mà còn phải là người định hướng giá trị, người đồng hành, người khơi dậy khát vọng sáng tạo trong mỗi học trò.

Bên cạnh những tấm gương tận tụy, vẫn còn những hiện tượng tiêu cực, biểu hiện xuống cấp về đạo đức nghề nghiệp trong một bộ phận nhỏ giáo viên, ảnh hưởng đến hình ảnh người thầy trong xã hội. Đó là lời nhắc nhở mỗi nhà giáo phải thường xuyên tự soi, tự sửa, không ngừng tu dưỡng, rèn luyện phẩm chất, nâng cao trình độ chuyên môn và bản lĩnh nghề nghiệp, để luôn xứng đáng với niềm tin yêu của Đảng, Nhà nước và Nhân dân.

Đảng ta từ khi ra đời đến nay luôn quan tâm, chỉ đạo sâu sắc đến sự nghiệp giáo dục nước nhà, coi giáo dục đào tạo là quốc sách hàng đầu, đầu tư cho giáo dục là đầu tư cho phát triển. Gần đây nhất, Nghị quyết Đại hội XIII của Đảng khẳng định: “Phát triển nguồn nhân lực, nhất là nguồn nhân lực chất lượng cao, là một trong ba đột phá chiến lược”⁽¹⁾. Trong đó, đội ngũ nhà giáo giữ vai trò trung tâm, là người truyền lửa cho sự nghiệp trồng người. Nghị quyết số 71-NQ/TW nhấn mạnh: “Nhà giáo là động lực, quyết định chất lượng giáo dục, đào tạo”⁽²⁾. Điều đó càng khẳng định vị trí then chốt của người thầy trong sự nghiệp đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục nước nhà.

Trường Chính trị tỉnh Ninh Bình với chức năng tổ chức đào tạo, bồi dưỡng cán bộ lãnh đạo, quản lý của hệ thống chính trị cấp cơ sở, cán bộ, công chức, viên chức ở tỉnh về Trung cấp lý luận chính trị, hành chính, chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước; kiến thức và chuyên môn, nghiệp vụ về công tác Xây dựng Đảng, chính quyền, Mặt trận Tổ quốc và các tổ chức chính trị - xã hội; kiến thức về một số lĩnh vực khác; tham gia tổng kết thực tiễn, nghiên cứu khoa học về xây dựng Đảng, xây dựng hệ thống chính trị ở tỉnh.

Chủ tịch Hồ Chí Minh từng căn dặn: “Cán bộ là cái gốc của mọi công việc. Huấn luyện cán bộ là công việc gốc của Đảng”⁽³.⁾ Được tham gia vào công việc “gốc của Đảng” là niềm vinh dự, tự hào lớn lao, đồng thời cũng là trách nhiệm nặng nề đối với đội ngũ giảng viên trường Chính trị tỉnh. Mỗi giảng viên không chỉ là người truyền đạt tri thức mà còn là người rèn luyện, bồi dưỡng bản lĩnh chính trị, phẩm chất đạo đức, năng lực lãnh đạo cho cán bộ, đảng viên – những người sẽ trực tiếp thực hiện đường lối, chủ trương của Đảng, chính sách pháp luật của Nhà nước trong thực tiễn. Để hoàn thành sứ mệnh cao cả ấy, giảng viên trường Chính trị cần hội tụ ba yếu tố cốt lõi: tính Đảng, tính khoa học và tính nêu gương. Tính Đảng yêu cầu giảng viên phải kiên định lập trường của giai cấp công nhân, trung thành tuyệt đối với chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh và đường lối của Đảng; đồng thời biết phản bác những quan điểm sai trái, thù địch. Tính khoa học đòi hỏi giảng viên phải có tư duy biện chứng, phương pháp giảng dạy hiện đại, khách quan và sáng tạo; gắn lý luận với thực tiễn, học đi đôi với hành. Tính nêu gương thể hiện ở đạo đức, tác phong, lời nói, việc làm, thái độ ứng xử - tất cả đều phải mẫu mực, khiêm tốn, chân thành, là tấm gương sáng cho học viên noi theo.

Người thầy hôm nay cần không ngừng học hỏi, đổi mới phương pháp giảng dạy, ứng dụng thành tựu khoa học - công nghệ vào thực tiễn giảng dạy; đồng thời giữ vững lòng yêu nghề, tinh thần trách nhiệm và đạo đức nhà giáo. Cần khắc ghi lời Bác Hồ căn dặn: “Giáo viên cũng phải tiến bộ cho kịp thời đại thì mới làm được nhiệm vụ; chớ tự mãn cho mình giỏi rồi thì dừng lại, mà dừng lại là lùi bước, là lạc hậu, là đào thải mình trước”⁽⁴⁾. Trong mọi hoàn cảnh, người thầy phải luôn lấy danh dự, lương tâm và khí tiết làm thước đo giá trị bản thân, lấy sự trưởng thành của người học làm niềm vui và mục tiêu phấn đấu. Đối với đội ngũ giảng viên Trường Chính trị tỉnh Ninh Bình, niềm vinh dự càng lớn lao thì trách nhiệm càng nặng nề. Mỗi thầy, cô giáo phải không ngừng phấn đấu, tu dưỡng, rèn luyện, xứng đáng là người chiến sĩ trên mặt trận tư tưởng, lý luận, góp phần nâng cao năng lực lãnh đạo, sức chiến đấu của tổ chức Đảng và hệ thống chính trị. Mỗi bài giảng của thầy, cô không chỉ truyền đạt kiến thức, mà còn phải khơi dậy niềm tin, hun đúc lý tưởng cách mạng cho lớp lớp học viên.

Với truyền thống “tôn sư trọng đạo”, xã hội ta luôn dành sự tri ân sâu sắc đối với những người làm nghề giáo. Người thầy không chỉ là người gieo chữ mà còn là người vun trồng niềm tin, khát vọng và nhân cách con người Việt Nam trong thời đại mới. Họ là những “anh hùng vô danh” âm thầm cống hiến, góp phần bồi đắp sức mạnh nội sinh của dân tộc, xây dựng và bảo vệ Tổ quốc. Tự hào với truyền thống vẻ vang của nghề dạy học, mỗi người thầy hôm nay hãy tiếp tục giữ trọn niềm tin, tình yêu và trách nhiệm với sự nghiệp “trồng người”. Đó không chỉ là công việc, mà là sứ mệnh cao cả - sứ mệnh gieo hạt giống của tri thức, đạo đức và khát vọng để đất nước ta vươn lên mạnh mẽ, sánh vai cùng các cường quốc năm châu. Với tinh thần ấy, người thầy mãi là ngọn lửa thắp sáng tương lai dân tộc, là biểu tượng của tri thức, nhân cách và lòng yêu nước bất diệt./.

Ths, GVC. Lê Thị Thanh - Khoa Xây dựng Đảng

TÀI LIỆU THAM KHẢO:

(1) Đảng Cộng sản Việt Nam, Nghị quyết Đại hội Đại biểu toàn quốc lần thứ XIII của Đảng, NXB  Chính trị Quốc gia - Sự thật, 2021.

(2) Bộ Chính trị, Nghị quyết số 71-NQ/TW ngày 22/8/2025 về đột phá phát triển giáo dục – đào tạo.

(3) Hồ Chí Minh: Toàn tập, Nxb. Chính trị quốc gia - Sự thật, xuất bản lần thứ 3, H, 2011,  t.5, tr. 280

(4) Hồ Chí Minh: Toàn tập, Nxb CTQG, H. 1996, tập 9, tr. 489.